تراکم استخوان چیست و چگونه انجام می شود؟ تفسیر + جدول و فیلم

آخرین به‌روزرسانی در 31 مارس 2026 توسط دکتر فهیمه تفتی متخصص طب فیزیکی ستون فقرات و عصب و عضله -نظام پزشکی 160531

تراکم استخوان چیست و چگونه انجام می شود؟ آزمایش تراکم استخوان کجا انجام می شود؟ تراکم استخوان به منظور بررسی و ارزیابی میزان تراکم بافت های استخوان و برای تشخیص برخی از بیماری ها، همچون پوکی استخوان استفاده می شود. البته اینکه تراکم استخوان در کدام مرکز و تحت نظر چه پزشکی انجام شود بسیار حائز اهمیت است.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اینکه تراکم استخوان چیست و چگونه انجام می شود؟ در این صفحه با ما همراه باشید.

فیلم آزمایش تراکم استخوان

تراکم استخوان چیست و چگونه انجام می شود؟

در راستای انجام آزمایش تراکم استخوان، از سوالات پرتکرار کاربران این است که، تراکم استخوان چیست و چگونه انجام می شود؟ برای پاسخ به این سوال می توان گفت تراکم استخوان Bone density measurement یکی از آزمایش های تشخیصی برای تشخیص بیماری های مربوطه به استخوان است که همانند روش های تصویربرداری دیگر در مراکز مختلفی انجام می شود.

تراکم استخوان به عنوان یک تست تشخیصی برای بیماری پوکی استخوان، توسط پزشک توصیه می شود که متخصص رادیولوژیست باید با استفاده از تجهیزات پیشرفته روز دنیا، بهترین تصویربرداری را انجام دهد تا هرگونه اختلال شناسایی و درمان گردد.

شاید برخی از افراد نگران اشعه تابیده شده در این نوعآزمایش باشند که باید گفت، اشعه ناشی از تصویربرداری تراکم استخوان بسیار کم بوده و هیچگونه خطری برای بیمار ایجاد نخواهد کرد.

در پاسخ به اینکه تراکم استخوان چیست و چگونه انجام می شود؟ باید گفت، سنجش تراکم استخوان با استفاده از دو نوع دستگاه انجام می شود که هرکدام از این دستگاه ها برای بررسی استخوان های مختلف بدن کاربرد دارند. دو نوع دستگاه اسکن برای سنجش تراکم استخوان عبارتند از:

اسکنرهای مرکزی برای بررسی وضعیت استخوان

دستگاه اسکنر مرکزی برای بررسی وضعیت استخوان های مرکز بدن همچون لگن، و ستون مهره قابل استفاده است. برای بررسی استخوان های ستون مهره و لگن با استفاده از دستگاه اسکنر مرکزی، تکنسین های مرکز تصویربرداری یک سری مراحل را به طور دقیق انجام می دهند تا فرآیند تصویربرداری به بهترین شکل ممکن انجام گردد.

مراحل سنجش تراکم استخوان با دستگاه اسکنر مرکزی شامل موارد زیر است:

مرحله اول

• در اولین مرحله از تصویربرداری بیمار بر روی تخت دستگاه به پشت دراز کشیده تا فرآیند تصویربرداری به درستی آغاز گردد، البته در این مرحله از بیمار خواسته می شود، در حین انجام تست کاملا بی حرکت بوده تا اختلالی در روند اسکن رخ ندهد.

مرحله دوم

• در مرحله بعد، اسکنر دستگاه بر روی قسمتی از بدن که قصد سنجش تراکم استخوان را دارد تنظیم می شود و سپس با یک منبع، اشعه ایکس به استخوان موردنظر تابیده می شود تا عملکرد و وضعیت ساختاری استخوان بررسی گردد. البته استخوان های مورد هدف در این دستگاه برای سنجش تراکم استخوان، استخوان های ستون مهره و یا مفصل ران در ناحیه لگن هستند.

مرحله سوم

• سپس یا پرتو اشعه ایکس به استخوان مربوطه، بافت های سخت و نرم استخوان از یکدیگر جدا شده تا میزان مواد معدنی موجود در بافت های استخوان به صورت یک عدد بر روی مانیتور نمایش داده شوند.

اسکنر مرکزی بابررسی وضعیت استخوان های لگن و ستون مهره، هرگونه اختلال در بافت های استخوان را نمایش می دهد تا پزشک معالج از بهترین روش درمانی استفاده نماید.

استخوان های ستون مهره و لگن به دلیل حساسیت بالا در ساختار و عملکرد بیشتر در معرض پوکی استخوان و شکنندگی هستند، به همین علت بررسی تراکم این استخوان ها برای پیشگیری از پوکی استخوان بسیار حائز اهمیت است.

اسکنرهای محیطی برای سنجش تراکم استخوان

از این نوع دستگاه، برای بررسی وضعیت استخوان های محیطی همچون مچ دست، مچ پا و یا انگشتان استفاده می شود. معمولا از اسکنرهای محیطی در مراکز تصویربرداری کمتر استفاده خواهد شد، زیرا استخوان های محیطی نمی توانند مراحل اولیه بیماری پوکی استخوان را نشان دهند.

برای اینکه مراحل سنجش تراکم استخوان به درستی و با دقت بالا انجام گردد باید به یک مرکز تصویربرداری تخصصی و معتبر مراجعه فرمایید تا متخصصین با تجربه رادیولوژیست در مرکز مربوطه، یک ارزیابی و بررسی دقیقی از استخوان های بدن را انجام دهند.

تفسیر جواب آزمایش تراکم استخوان

تفسیر جواب آزمایش تراکم استخوان به طور کلی باید توسط متخصص رادیولوژی و یا پزشکانی که در زمینه تصویربرداری با اشعه ایکس تخصص دارند صورت گیرد. برای اینکه خیالتان از تفسیر آزمایش تراکم استخوان آسوده خاطر باشد، بهتر است نتیجه نهایی آزمایش را از متخصص رادیولوژی و یا پزشک ارتوپد بپرسید تا تشخیص درستی از بیماری ارائه گردد.

به طور معمول برای خواندن تست تراکم استخوان باید به میزان مواد معدنی موجود در استخوان ها توجه کرد که البته درصد مواد معدنی موجود در استخوان های بدن، برحسب گرم بر سانتی متر مربع ذکر می شود که در هنگام خواندن جواب آزمایش تراکم استخوان می تواند به شما کمک کند.

در تفسیر جواب سنجش تراکم استخوان دو پارامتر به نام T و Z مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرند که پارامتر T نشانه دهنده تراکم استخوان بیمار نسبت به افراد نرمال و پارامتر Z برای مقایسه تراکم استخوان بیمار با افراد هم سن و هم جنس خودش است.

البته در تفسیر جواب آزمایش تراکم استخوان پزشک به پارامتر T توجه می کند زیرا پارامتر Z برای نوجوانان، کودکان و خانم هایی که هنوز پریود هستند قابل استفاده است. افرادی که در تراکم استخوان پارامتر Z آنها، بالای 2/0- باشد، تراکم استخوان آنها طبیعی بوده و هیچگونه مشکلی ایجاد نمی کند.

همچنین پارامتر  T باید به طور نرمال و طبیعی بین 0 تا 1- باشد که در این صورت میزان مواد معدنی موجود در استخوان طبیعی بوده و جای نگرانی ندارد. با این وجود برای اینکه تفسیری درست و قاطع از جواب آزمایش تراکم استخوان صادر شود، بهتر است به یک پزشک متخصص و کاربلد مراجعه فرمایید تا خیالتان از نتیجه نهایی آسوده خاطر باشد.

آزمایشگاه تراکم استخوان در تهران

آزمایشگاه تراکم استخوان به بررسی و اندازه‌ گیری تراکم و کیفیت استخوان ‌ها می‌پردازد. این آزمایش‌ ها معمولاً برای تشخیص بیماری‌هایی مانند پوکی استخوان (استئوپروز) و ارزیابی خطر شکستگی استخوان‌ها انجام می‌شوند. در ادامه  لیست آزمایشگاه‌ تراکم استخوان در تهران را ذکر می کنیم:

آزمایشگاه تراکم استخوان در تهران	خدمات	آدرس و شماره تلفن
مرکز پزشکی ویستان	اسکن هسته ای و سنجش تراکم استخوان	مرزداران، بعد از خیابان رضایی نژاد، روبروی شیرینی ماه بانو، مرکز پزشکی ویستان طبقه همکف 02191090158
مرکز تراکم استخوان ایمان	تست تراکم استخوان، emg، سونوگرافی	شهرک غرب تهران، بر بلوار مرزداران، نبش خیابان بهار، ساختمان ایمان 02191092878
کلینیک تصویربرداری ستارخان	تست تراکم استخوان، emg، سونوگرافی	ستارخان نبش تهران ویلا و حبیب الله 02191092872
مرکز سنجش تراکم استخوان بیمارستان نیکان غرب	تست تراکم استخوان و تصویربرداری	تهران، اتوبان همت به سمت غرب، نرسیده به میدان المپیک
مرکز تصویربرداری تندیس	تست سنجش تراکم استخوان	تهران، جردن، بالاتر از اسفندیار، خیابان تندیس
مرکز پزشکی صدر	سنجش تراکم استخوان و سایر روشهای تشخیصی	اتوبان صدر، ابتدای خیابان قلندری جنوبی

جدول تراکم استخوان

تراکم استخوان با استفاده از آزمایش سنجش تراکم استخوان (BMD) اندازه گیری میشود. این آزمایش معمولاً با استفاده از دستگاه DEXA انجام میشود که از اشعه ایکس برای اندازه گیری میزان مواد معدنی موجود در استخوان استفاده میکند.

نتایج این آزمایش به صورت پارامترهای T و Z گزارش میشود که در جدول تراکم استخوان در بخش زیر آورده ایم:

پارامتر T	تراکم استخوان فرد را با تراکم استخوان افراد سالم مقایسه میکند.
پارامتر Z	تراکم استخوان فرد را با افراد همسن و همجنس مقایسه میکند. این پارامتر بیشتر برای کودکان، نوجوانان و زنان پیش از یائسگی استفاده میشود.
بین 0 تا -1	طبیعی
بین -1 تا -2.5	کاهش تراکم استخوان (استئوپنی)
کمتر از -2.5	پوکی استخوان (استئوپروز)

برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟

یکی از سوالات پرتکرار کاربران در زمینه سنجش تراکم استخوان این است که، برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟ انجام آزمایش تراکم استخوان نیازی به ناشتایی ندارد. تراکم استخوان از جمله آزمایشاتی است که نیازی به ناشتایی ندارد، اما البته نباید هرنوع غذا و مواد خوراکی را مصرف نمایید، زیرا احتمال بروز خطا در نتیجه نهایی تست بسیار افزایش می یابد.

البته بهتر است قبل از انجام آزمایش تراکم استخوان از مصرف هرگونه مولتی ویتامین، داروهای تقویت کننده استخوان، مصرف داروهایی که حاوی کلسیم هستند و… پرهیز کنید، زیرا با مصرف این مواد معدنی، نتیجه به دست آمده از تراکم استخوان غیرقابل اعتماد بوده و این ترکیبات بر روی بافت های استخوان تاثیر می گذارند. بنابراین بدون ناشنایی می توانید آزمایش تراکم استخوان را با خیالی آسوده انجام دهید.

آزمایش تراکم استخوان کجا انجام می شود؟

یکی از مهم ترین سوالات برای سنجش تراکم استخوان این است که آزمایش تراکم استخوان کجا انجام می شود؟ معمولا اکثر مراکز تصویربرداری، سنجش تراکم استخوان را انجام می دهند، اما برای اینکه خیالتان از نتیجه درست و مطمئن تراکم استخوان، آسوده خاطر باشد باید یک مرکز تخصصی و مطمئن در این زمینه را پیدا نمایید.

در تهران به دلیل وجود مراکز تصویربرداری متعدد، انتخاب یک مرکز تخصصی برای سنجش تراکم استخوان کمی دشوار و سخت خواهد بود که البته با کسب اطلاعات کافی در این زمینه به راحتی می توانید یک کلینیک تخصصی در این راستا را انتخاب نمایید. برای انجام آزمایش تراکم استخوان در یک مرکز تصویربرداری مطمئن، به موارد زیر توجه فرمایید:

1. مهم ترین مورد برای انتخاب یک مرکز تصویربرداری برای سنجش تراکم استخوان، میزان پیشرفته بودن تجهیزات تصویربرداری آن است که در انجام اصولی و مطمئن آزمایش نقش ویژه ای دارد. بنابراین بهتر است مرکزی که از دستگاه های پیشرفته دنیا برای سنجش تراکم استخوان استفاده می کند خدمات دریافت نمایید.
2. برای انتخاب یک کلینیک تصویربرداری در راستای انجام سنجش تراکم استخوان بهتر است به میزان تخصص پزشک مربوطه توجه فرمایید، زیرا یک رادیولوژیست با تجربه و کاربلد بهترین تست تراکم استخوان را در مدت زمان کوتاه از شما دریافت خواهد کرد که در این صورت خیالتان از عدم ایجاد عوارض و درد پس از آزمایش آسوده خواهد بود.
3. یک مرکز تصویربرداری تخصصی علاوه بر انجام باکیفیت ترین تست تراکم استخوان، باید هزینه ای مقرون به صرفه و مناسب در این راستا از بیمار دریافت کند تا با وجود شرایط اقتصادی حاکم بر جامعه، فشار مالی زیادی به بیمار وارد نشود. در این راستا، مراکز تصویربرداری که با شرکت های بیمه قرارداد دارند را انتخاب نمایید تا درصدی از هزینه تراکم استخوان توسط شرکت بیمه پرداخت گردد.
4. برای انجام سنجش تراکم استخوان یک مرکز تصویربرداری که موقعیت جغرافیایی راحتی دارد را انتخاب کنید تا با دسترسی راحت بدون هیچگونه معطلی خدمات درمانی و یا تشخیصی دریافت نمایید.

موارد بالا چند نمونه از ویژگی های یک مرکز تصویربرداری تخصصی به شمار می روند که برای انتخاب یک مرکز، توجه به این نکات بسیار کمک کننده خواهد بود. یکی از بهترین و تخصصی ترین مرکز تصویربرداری در غرب تهران که خدمات شایسته ای در راستای آزمایش تراکم استخوان ارائه می دهد، کلینیک ویستان است.

این مرکز تخصصی، با رعایت استاندارد روز دنیا آزمایش تراکم استخوان را با دقت و مهارت بالا انجام می دهد تا خیالتان از نتیجه نهایی تست آسوده خاطر باشد. تمامی ویژگی های فوق را می توانید به صورت یکجا و کامل از کلینیک ویستان دریافت نمایید، زیرا این کلینیک تخصصی علاوه بر مرکز تصویربرداری، خدمات درمانی را نیز دراختیار بیماران قرار می دهد.

آدرس: تهران، اتوبان اشرفی اصفهانی، بلوار مرزداران، بعد از خیابان رضایی نژاد و بهار، پلاک 184، پشت داروخانه دکتر ختمی، ساختمان ایمان، طبقه همکف شرقیشماره تماس: 02191090158

آمادگی قبل از تراکم استخوان

انجام آزمایش تراکم استخوان همانند آزمایشات دیگر نیاز به رعایت یک سری نکات قبل از انجام تراکم استخوان دارد که البته با رعایت این نکات نتیجه ای مطلوب و صحیح از تست تراکم استخوان به دست می آید. چند مورد از آمادگی قبل از تراکم استخوان به طور مختصر و مفید در جدول زیر شرح داده شده است تا با رعایت این نکات، جوابی مطمئن و تضمینی از تست سنجش تراکم استخوان ارائه گردد.

آمادگی قبل از تراکم استخوان
عدم مصرف مکمل ها	بهتر است 24 ساعت قبل از انجام آزمایش تراکم استخوان، از مصرف مکمل های مولتی ویتامین و مکمل هایی که حاوی کلسیم هستند پرهیز کنید، زیرا اختلالی در فرآیند سنجش تراکم استخوان ایجاد خواهد کرد.
پرهیز از تزریق باریوم برای سی تی اسکن	در صورتی که تا 7 روز قبل از سنجش تراکم استخوان برای سی تی اسکن، باریوم یا رنگ کنتراست تزریق کرده اید نباید آزمایش تراکم استخوان انجام دهید، زیرا خطرات جبران ناپذیری ممکن است در پی داشته باشد.
استفاده از لباس های راحتی	در روز آزمایش تراکم استخوان، بهتر است از لباس های گشاد و بدون دکمه، زیپ و یا بند استفاده کنید تا در حین انجام آزمایش مشکلی در فرآیند سنجش رخ ندهد.
اطمینان از عدم وجود بارداری	قبل از اینکه تست سنجش تراکم استخوان را انجام دهید از عدم وجود بارداری مطمئن شوید، زیرا در صورت بارداری ممکن است عوارضی برای جنین رخ دهد. همچنین در صورت وجود بارداری حتما با پزشک معالج خود برای آزمایش تراکم استخوان مشورت کنید.
توجه به نوع پوشش بیمه	قبل از انجام سنجش تراکم استخوان به نوع پوشش بیمه خود توجه فرمایید و از قرارداد مرکز تصویربرداری با بیمه مدنظر خود اطمینان کسب نمایید تا هزینه ای کمتر و مقرون به صرفه پرداخت نمایید.
مشورت با پزشک در صورت بیماری	در صورتی که دچار بیماری های زمینه ای همچون دیابت، فشارخون، بیماری های قلبی عروقی و… هستید حتما با پزشک مشورت نمایید تا عوارض جبران ناپذیری برایتان رخ ندهد.
استحمام	بهتر است یک روز قبل از انجام آزمایش سنجش تراکم استخوان، استحمام کنید تا پوستی تمیز و عاری از آلودگی داشته باشید.
عدم استفاده از لبنیات	چند روز قبل از انجام آزمایش تراکم استخوان از مصرف شیر، ماست، بستنی و یا هر ماده غذایی که حاوی کلسیم هستند پرهیز کنید، زیرا با اثرگذاری بر بافت های استخوان، نتیجه ای مشکوک ارائه خواهد شد.

با رعایت این نکات قبل از انجام آزمایش تراکم استخوان، می توانید بدون استرس و نگرانی تست مربوطه را انجام دهید تا در بازه زمانی کوتاه پزشک با بررسی میزان تراکم استخوان، بیماری را تشخیص و درمان را آغاز کند.

چه افرادی باید آزمایش تراکم استخوان را انجام دهند؟

با توجه به اینکه سنجش تراکم استخوان چیست و چگونه انجام می شود؟ می توانید دریابید، برخی از افراد مستعد انجام آزمایش تراکم استخوان هستند. برخی از افراد باید به طور مرتب و هرچند سال یکبار تست تراکم استخوان را انجام دهند تا از ایجاد بیماری هرچه زودتر جلوگیری نمایند. اینکه چه افرادی باید آزمایش تراکم استخوان را انجام دهند؟ به موارد زیر توجه فرمایید.

• خانم هایی که در دوران یائسگی به سر می برند و علائمی از پوکی استخوان را دارند حتما باید تست تراکم استخوان را انجام دهند، زیرا به دلیل عدم ترشح هورمون استروژن، بیشتر در معرض پوکی استخوان و سایر اختلالات استخوانی هستند.
• همچنین افرادی که سابقه خانوادگی پوکی استخوان را دارند بهتر است به طور منظم و هرچند سال یکبار تست تراکم استخوان را انجام دهند تا ایجاد بیماری های مختلف و پوکی استخوان پیشگیری نمایند.
• البته کسانی که مبتلا به بیماری روماتیسم هستند باید تست تراکم استخوان را با تجویز پزشک معالج انجام دهند، زیرا بیماری روماتیسم یک بیماری استخوانی بوده که به مرور زمان می تواند اختلالات خطرناک تری ایجاد نماید.
• افرادی که مبتلا به آرتروزهای مفصلی هستند باید تست تراکم استخوان را به طور جدی هرچند وقت یکبار انجام دهند، زیرا در بیماری آرتروز بافت های استخوان به مرور زمان تحلیل می روند که با انجام تست تراکم استخوان می توان تا حدودی از تحلیل بافت ها جلوگیری کرد.
• افرادی که داروهای ضدتشنج، تیروئید با دوزهای بالا و مسکن های قوی استفاده می کنند باید آزمایش تراکم استخوان را انجام دهند، زیرا مصرف این داروها به شکل طولانی مدت موجب از بین رفتن ساختار استخوان ها خواهد شد که با سنجش تراکم استخوان می توان وضعیت موجود استخوان ها را برررسی و ارزیابی نمود.
• همچنین کسانی که مبتلا به بیماری پرکاری تیروئید هستند باید به طور منظم تست سنجش تراکم استخوان را انجام دهند، زیرا غده تیروئید به دلیل متابولیسم بدن می تواند اختلالی در وضعیت استخوان ها ایجاد کند.
• افرادی که در صانحه تصادف، دچار تروما و یا شکستگی شده اند باید بعد از درمان، به طور مرتب آزمایش تراکم استخوان انجام دهند تا از ایجاد پوکی استخوان در آینده جلوگیری گردد.

اهمیت انتخاب بهترین مرکز تصویربرداری برای سنجش تراکم استخوان

برای رسیدن به جواب اینکه تراکم استخوان چیست و چگونه انجام میشود؟ انتخاب یک مرکز تصویربرداری معتبر بسیار کمک کننده خواهد بود. انتخاب یک مرکز تصویربرداری برای سنجش تراکم استخوان می تواند از اهمیت بالایی برخوردار باشد که به چند مورد در قسمت زیر اشاره شده است:

• با انتخاب یک مرکز تخصصی و معتبر خیالتان از عدم ایجاد عوارض پس از انجام آزمایش تراکم استخوان آسوده خواهد بود.
• همچنین با انتخاب یک مرکز تخصصی و معتبر در این زمینه، به دلیل کیفیت بالای تست تراکم استخوان، نتیجه ای دلخواهبرایتان حاصل خواهد شد، زیرا به علت استفاده از به روزترین تجهیزات پزشکی بهترین سنجش تراکم استخوان از بیمار گرفته می شود.
• با انتخاب یک کلینیک تصویربرداری تخصصی در راستای سنجش تراکم استخوان، در بازه زمانی کوتاه بیماری تشخیص و سپس بهترین روش درمانی برای بهبود وضعیت بیمار انتخاب خواهد شد.

کلینیک ویستان از جمله مراکز تصویربرداری در تهران است که انتخاب این مرکز تصویربرداری می تواند مزایای گسترده ای به همراه داشته باشد. برای دریافت خدمات سنجش تراکم استخوان از کلینیک ویستان می توانید با شماره موجود در صفحه تماس بگیرید و به صورت آنلاین نوبت خود را رزور نمایید.

سوالات متداول

سخن پایانی

اینکه سنجش تراکم استخوان چیست و چگونه انجام می شود؟ از دسته سوالات پرتکرار کاربران است که در این صفحه سعی کردیم تا حدودی به سوالات مطرح شده پاسخ دهیم.

کلینیک ویستان از مراکز تصویربرداری معتبر در تهران است که سنجش تراکم استخوان را با استفاده از با کیفیت ترین دستگاه های پزشکی انجام می دهد.

برای رزرو نوبت سنجش تراکم استخوان می توانید با کلینیک ویستان تماس حاصل نمایید.