برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟ (فیلم و عکس)

آخرین به‌روزرسانی در 31 مارس 2026 توسط دکتر فهیمه تفتی متخصص طب فیزیکی ستون فقرات و عصب و عضله -نظام پزشکی 160531

یکی از روش‌ های پزشکی جهت بررسی وضعیت استخوان‌، آزمایش تراکم استخوان است که پزشکان می توانند با این آزمایش میزان استحکام و سلامت استخوان‌ ها را بسنجند. بسیاری از افراد هنگام مراجعه برای این آزمایش، می پرسند برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟

پاسخ این سوال را در این صفحه می توانید بخوانید:

برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟

برای آزمایش تراکم استخوان نیازی به ناشتا بودن نیست. این تست غیرتهاجمی است و بدون آمادگی خاص انجام می‌ شود.

درواقع تراکم استخوان (DEXA یا DXA) با استفاده از اشعه ایکس میزان مواد معدنی مثل کلسیم در استخوان‌ ها را اندازه‌ گیری می‌ کند.

برخلاف آزمایش‌ های خون، این تست نیاز به ناشتا بودن ندارد. تنها توصیه می‌ شود ۲۴ ساعت قبل از آزمایش مکمل‌ های کلسیم و ویتامین D مصرف نشود تا نتیجه دقیق‌ تر باشد.

فیلم آزمایش تراکم استخوان

در این ویدئو فیلم آزمایش تراکم استخوان را مشاهده می کنید:

آیا آزمایش تراکم استخوان درد دارد

خیر، آزمایش تراکم استخوان (DEXA یا DXA) هیچ‌ گونه درد یا ناراحتی ایجاد نمی‌ کند. همانگونه که در فیلم آزمایش تراکم استخوان در بالا می بینید، این تست یک روش تصویربرداری ساده و غیرتهاجمی است.

در تست تراکم استخوان شما بعنوان بیمار روی تخت مخصوص دراز می‌کشید و دستگاه بازو مانند روی بدن حرکت می‌کند. هیچ سوزن، تزریق یا برش وجود ندارد. میزان اشعه این تست حتی بسیار کمتر از یک عکس ساده رادیولوژی است و خطری برای بدن ندارد.

بسیاری از افراد می‌ پرسند: برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟ پاسخ این است که خیر، نیازی نیست.

بیشتر بدانید: نوبت دهی تراکم استخوان کرج تلفنی

عوارض سنجش تراکم استخوان

سنجش تراکم استخوان (DEXA) غیرتهاجمی و ایمن است و معمولاً عوارض جدی ندارد. تنها موارد خفیف و نادر مانند دریافت مقدار بسیار کم اشعه یا محدودیت برای زنان باردار مطرح می‌ شود. در جدول زیر عوارض سنجش تراکم استخوان را بیان کردیم:

عارضه احتمالی	توضیح	میزان شیوع / اهمیت
قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس	در این تست از دوز بسیار پایین اشعه استفاده می‌ شود؛ کمتر از یک عکس ساده رادیولوژی.	بسیار کم و بی‌ خطر
محدودیت برای زنان باردار	به دلیل وجود اشعه، توصیه می‌شود زنان باردار این آزمایش را انجام ندهند مگر در شرایط خاص.	مهم، ولی قابل پیشگیری
احساس ناراحتی در حین آزمایش	بیمار باید چند دقیقه بی حرکت روی تخت دراز بکشد؛ ممکن است برای برخی افراد کمی ناخوشایند باشد.	خفیف و گذرا
خطای احتمالی در نتایج	مصرف مکمل‌ های کلسیم یا انجام تصویربرداری با ماده حاجب قبل از تست می‌ تواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد.	قابل کنترل با رعایت نکات قبل از آزمایش
محدودیت در پوشش کامل بدن	دستگاه بیشتر نواحی لگن، ستون فقرات و گاهی مچ را بررسی می‌ کند؛ سایر استخوان‌ ها ممکن است ارزیابی نشوند.	محدودیت فنی، نه عارضه پزشکی

همیشه این سؤال مطرح می‌شود: برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟ در واقع این تست تصویربرداری است و ناشتا بودن لازم ندارد.

آزمایش تراکم استخوان کجا انجام میشود

آزمایش تراکم استخوان (DEXA یا DXA) در مراکز تصویربرداری پزشکی، بیمارستان‌ ها و کلینیک‌ های تخصصی انجام می‌ شود. این مراکز مجهز به دستگاه‌ های مخصوص سنجش تراکم استخوان هستند که با استفاده از اشعه ایکس با دوز پایین، وضعیت سلامت استخوان‌ ها را بررسی می‌کنند.

حال اگر بخواهیم به صورت جزیی به سوال آزمایش تراکم استخوان کجا انجام میشود پاسخ دهیم، باید بگوییم کلینیک ویستان به‌ عنوان یکی از بهترین گزینه‌هاست.

بنابراین اگر قصد دارید آزمایش تراکم استخوان را با دقت بالا و در محیطی تخصصی انجام دهید، کلینیک ویستان بهترین انتخاب برای شماست.

اگر ذهنتان درگیر است که برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟ خیالتان راحت باشد، می‌توانید قبل از آزمایش غذا بخورید.

سن آزمایش تراکم استخوان

سن آزمایش تراکم استخوان عمدتا برای افراد بالای ۶۵ سال است. چون در این سن احتمال پوکی استخوان بیشتر است.
اما اگر کسی زودتر در معرض خطر باشد (مثلاً خانم‌ های یائسه، افراد با سابقه شکستگی، یا کسانی که داروهای خاص مصرف می‌ کنند)، پزشک ممکن است این آزمایش را در سنین پایین‌ تر هم تجویز کند.

در واقع این تست بیشتر برای سالمندان لازم است، ولی اگر عوامل خطر داشته باشید، ممکن است از حدود ۴۵ تا ۵۰ سالگی هم انجام شود.

تفسیر جواب آزمایش تراکم استخوان

تفسیر جواب آزمایش تراکم استخوان (DEXA) حتماً باید توسط پزشک متخصص انجام شود. چرا که نتایج این تست شامل اصطلاحات و شاخص‌ هایی است که نیاز به دانش پزشکی برای تحلیل دقیق دارند. آنچه در ادامه می‌ آید صرفاً توضیح عمومی است و جایگزین نظر پزشک نیست.

اصطلاح	توضیح ساده	اهمیت
T-score	مقایسه تراکم استخوان شما با فرد سالم ۳۰ ساله.	عدد اصلی برای تشخیص پوکی استخوان.
Z-score	مقایسه تراکم استخوان شما با افراد هم‌ سن و هم‌جنس.	کمک به تشخیص علل غیرمعمول کاهش تراکم.
Normal (نرمال)	T-score بالاتر از -1	استخوان‌ ها سالم و طبیعی هستند.
Osteopenia (کاهش تراکم استخوان)	T-score بین -1 تا -2.5	کاهش تراکم خفیف، نیاز به مراقبت و پیشگیری.
Osteoporosis (پوکی استخوان)	T-score کمتر از -2.5	پوکی استخوان، خطر شکستگی بالا.
FRAX score	محاسبه احتمال شکستگی استخوان در ۱۰ سال آینده.	ابزار کمکی برای تصمیم درمانی.
BMD (Bone Mineral Density)	مقدار واقعی مواد معدنی استخوان بر حسب g/cm²	عدد خام که پایه محاسبات است.

برخی تصور می‌کنند برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟ اما این یک باور اشتباه است.

بیشتر بدانید: بهترین مرکز سنجش تراکم استخوان در شمال تهران

درصد نرمال تراکم استخوان

در آزمایش تراکم استخوان (DEXA)، نتایج معمولاً با T-score بیان می‌ شوند. این عدد نشان می‌ دهد تراکم استخوان شما نسبت به فرد سالم ۳۰ ساله چقدر است.

وضعیت	محدوده T-score	توضیح
نرمال (Normal)	بالاتر از -1	تراکم استخوان طبیعی و سالم
کاهش تراکم استخوان (Osteopenia)	بین -1 تا -2.5	کاهش خفیف تراکم، نیاز به مراقبت و پیشگیری
پوکی استخوان (Osteoporosis)	کمتر از -2.5	پوکی استخوان، خطر شکستگی بالا

پزشکان تأکید می‌ کنند: برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟ خیر، تنها کافی است مکمل‌ های کلسیم را ۲۴ ساعت قبل مصرف نکنید.

جواب آزمایش تراکم استخوان چند روز طول میکشد

جواب آزمایش تراکم استخوان (DEXA) معمولاً خیلی سریع آماده می‌ شود:

• در بیشتر مراکز تصویربرداری، نتیجه همان روز یا حداکثر تا ۲۴ ساعت بعد تحویل داده می‌شود.
• در کلینیک‌ها و بیمارستان‌های شلوغ ممکن است بین ۲ تا ۳ روز کاری طول بکشد.
• اگر نیاز به تفسیر تخصصی پزشک باشد، ممکن است چند روز اضافه برای مشاوره و توضیح نتایج لازم باشد.

بنابراین به طور معمول، جواب این آزمایش بین یک تا سه روز کاری آماده می‌ شود و جزو تست‌هایی است که نسبتاً سریع نتیجه آن در دسترس قرار می‌گیرد.

چناچه در کلینیک تخصصی ویستان تست سنجش تراکم استخوان بدهید، نتیجه در همان روز و بدون معطلی آماده خواهد شد.

امادگی قبل از تراکم استخوان

تراکم استخوان ساده و غیرتهاجمی است و معمولاً نیاز به آمادگی خاصی ندارد، اما رعایت چند نکته باعث می‌ شود نتیجه دقیق‌ تر باشد:

• عدم مصرف مکمل‌ های کلسیم: بهتر است ۲۴ ساعت قبل از آزمایش، مکمل‌ های کلسیم و ویتامین D مصرف نشود.
• لباس مناسب: لباس راحت بدون زیپ، دکمه فلزی یا کمربند بپوشید تا در تصویربرداری اختلال ایجاد نشود.
• فاصله با تصویربرداری‌ های دیگر: اگر اخیراً آزمایش‌ هایی با ماده حاجب (مثل CT یا MRI) انجام داده‌ اید، بهتر است بین آن و تراکم استخوان ۷ تا ۱۰ روز فاصله باشد.
• اطلاع در صورت بارداری: زنان باردار باید حتماً پزشک را مطلع کنند، چون در این تست از اشعه ایکس با دوز پایین استفاده می‌شود.
• نیازی به ناشتا بودن نیست: برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟ برخلاف آزمایش خون، برای تراکم استخوان لازم نیست ناشتا باشید.

سوالات متداول

سخن پایانی

در این مقاله به سوال برای آزمایش تراکم استخوان باید ناشتا باشیم؟ پاسخ دادیم. گفتیم که این تست بدون درد و بدون نیاز به ناشتا بودن انجام می‌ شود.

اهمیت این آزمایش در پیشگیری و تشخیص زودهنگام پوکی استخوان بسیار بالاست. مرکز پزشکی ویستان یکی از بهترین مراکز سنجش تراکم استخوان در تهران است که با جدیدترین دستگاه های مجهز به بیماران خدمات ارائه می کند. تماس بگیرید و نوبت خود را به صورت تلفنی و بدون معطلی رزرو کنید.